Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết 09/2026 về xây dựng và phát triển TP.HCM là một thông điệp mạnh mẽ về một cuộc dịch chuyển lớn.
Không còn là những mảnh vá cơ chế mang tính tình huống, văn bản chiến lược này đang đặt nền móng cho một đạo luật tối cao. Đó là Luật Đô thị đặc biệt. Đây không đơn thuần là câu chuyện phân cấp, phân quyền thông thường. Mà đây là cột mốc thay đổi luật chơi, mở đường cho một siêu đô thị tự quyết.
Nghị quyết 09: Sòng phẳng với rủi ro chính sách
Điểm cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt chính là việc xóa bỏ cơ chế “xin – cho”. Cơ chế này đã kìm hãm sức lớn của thành phố nhiều thập niên qua. Khi quyền tự chủ được giao tay toàn diện, tài sản lớn nhất mà TP.HCM có được là tốc độ ra quyết định. Trong môi trường đầu tư toàn cầu hiện nay, tốc độ hành chính chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi.
Các tập đoàn đa quốc gia khi rót những dòng vốn tỷ đô luôn ưu tiên tính dự báo trước của chính sách hơn là các ưu đãi thuế ngắn hạn. Một khung luật ổn định với tầm nhìn dài hạn sẽ giải tỏa được nỗi sợ lớn nhất của giới đầu tư: rủi ro đảo chiều chính sách. Thành phố đang tự định vị ở một đẳng cấp thể chế mới. Nơi đó, cuộc chơi được vận hành bằng sự minh bạch và quyền tự quyết tại chỗ.
“Bộ não” của không gian liên vùng
Tầm nhìn của Nghị quyết 09 đã vượt ra khỏi địa giới hành chính chật hẹp. Bản đồ kinh tế phía Nam đang được phác thảo lại theo mô hình đa cực. Ở đó, TP.HCM đóng vai trò “bộ não” điều phối dòng vốn, công nghệ và dịch vụ cao cấp. Còn các tỉnh phụ cận như Đồng Nai, Tây Ninh là những cánh tay nối dài về công nghiệp và dịch vụ hậu cần (logistics).
Mục tiêu hoàn thiện liên minh Cái Mép Hạ và Siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ (công suất 16,9 triệu TEU). Đi cùng mạng lưới đường sắt vùng… Chính là câu trả lời trực diện cho điểm nghẽn hạ tầng bấy lâu nay. Khi mạch máu giao thông thông suốt, áp lực chi phí logistics toàn vùng, vốn đang kẹt ở mức 16% đến 18% GDP, sẽ được cởi trói. Điều đó trực tiếp giải phóng sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.
Sân chơi của những bước đi táo bạo
Sức nặng của Nghị quyết lần này nằm ở việc thành phố trực tiếp bước vào cuộc đua kinh tế tri thức với dự án Trung tâm Tài chính quốc tế . Việc nghiên cứu áp dụng mô hình tố tụng dựa trên Thông luật Anh tại tháp tài chính Quận 1, là minh chứng. Rằng, xu thế hội nhập đã đi thẳng vào thực tế khắt khe của thế giới tài chính toàn cầu.
Đích ngắm kéo 30% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam về thực hiện tại chỗ. Con số này tương đương quy mô 300 tỷ USD mỗi năm. Đây là con số hoàn toàn khả thi khi được bảo chứng bởi hệ thống siêu cảng biển đang hình thành. Những không gian thử nghiệm pháp lý linh hoạt dành cho AI, fintech hay y tế số sẽ được mở ra. Từ đây, tạo ra khoảng mở cần thiết để các nhân tài công nghệ toàn cầu đến đặt cược, chấp nhận sai và sửa. Làm mà không bị trói buộc bởi những lăng kính pháp lý cũ kỹ.
Thước đo ở mặt đất
Bất kỳ một lộ trình vĩ mô nào cũng phải đối mặt với bộ lọc khắt khe từ thực tế. Đặt một siêu cảng container ngay sát vách Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ, là ví dụ. Đây là một cuộc đánh đổi sòng phẳng giữa kinh tế và môi trường. Thành phố không có lựa chọn nào khác ngoài việc áp dụng các tiêu chuẩn “Cảng xanh” nghiêm ngặt nhất. Nếu không, “lá phổi xanh” của chính mình, sẽ biến mất.
Mặt khác, chìa khóa thể chế đã có, nhưng bộ máy thực thi có dám vặn chiếc chìa khóa đó hay không lại là câu chuyện khác. Việc giải quyết triệt để tâm lý sợ sai của đội ngũ cán bộ cơ sở, rất quan trọng. Bởi nó sẽ quyết định tốc độ đón dòng vốn quốc tế. Sự thịnh vượng của một siêu đô thị suy cho cùng không nằm ở những con số tăng trưởng trên báo cáo. Mà phải chuyển hóa thành sự ấm no và mức độ hài lòng thực tế của người dân.
Nghị quyết 09 đã trao cho TP.HCM chiếc chìa khóa để tự kiến tạo tương lai. Vấn đề còn lại là bản lĩnh hành động của một bộ máy để biến những đặc quyền thể chế thành xung lực phát triển có thật.
Theo VIỆT HÀ ( Tạp chí điện tử nông thôn Việt)